ÖYKÜ SAYFALARI · s. 9–46
1. ANKARA’YA KADAR
“Bir araç yola çıkabiliyor diye, o yolculuğun riskini kim üstlenmiş olur?”
Tanıtım sorusu · dayanak s. 12
İlgili maliyet kalemleri
- Risk devri.
Etki katmanları
- Birey
- Kurum
- Ülke.
Yansıtılan Maliyetler
Birinin üzerinden alınan bedeli sonunda kimin taşıdığını soran dokuz öykü.
English
Nine stories asking who ultimately bears a shifted cost.
MALİYET SERİSİ · YANSITILAN MALİYETLER
Bedeli başkasına kesilenler
Kararların, hizmetlerin ve tercihlerin maliyetleri bazen kararı verenler tarafından değil; aileler, çalışanlar, müşteriler, kurumlar ve toplum tarafından taşınır.
Gerçek maliyetler, kurmaca öyküler. Tanıtım soruları kitap alıntısı değil, öykülerden hareketle hazırlanmış sorulardır.
Bu kategorideki eserler
Maliyet Serisi içinde diğer eserlere geç
- Görünmeyen Maliyetler
- Yansıtılan Maliyetler
- Ertelenmiş Maliyetler
- Hesaplanamayan Maliyetler
Öykülerle anlatılan yansıtılan maliyetler
9 öykü · Kitap sayfaları · Merak soruları · Maliyet kalemleri · Etki katmanları
ÖYKÜ SAYFALARI · s. 47–100
2. CUMARTESİ BENDE
“Bir babanın bakımını paylaşmak, yalnızca cumartesi günü yanında olmak mıdır?”
Tanıtım sorusu · dayanak s. 72
İlgili maliyet kalemleri
- Bakım yükü devri.
Etki katmanları
- Birey
- Aile.
ÖYKÜ SAYFALARI · s. 101–134
3. KARŞI KORİDOR
“Bir mağazanın kazandığı alan, komşusunun kaybettiği müşteriye dönüşebilir mi?”
Tanıtım sorusu · dayanak s. 133
İlgili maliyet kalemleri
- Ekonomik yük devri
- Adalet maliyetinin mağdura devri (ikincil, değerlendirme).
Etki katmanları
- Birey
- Kurum.
ÖYKÜ SAYFALARI · s. 135–166
4. BİR DAHA KAZILMAYACAK
“Ucuz görünen bir işin sonradan çıkan bedelini kim öder?”
Tanıtım sorusu · dayanak s. 149
İlgili maliyet kalemleri
- Hata maliyetinin ortaklaştırılması
- Ekonomik yük devri.
Etki katmanları
- Aile
- Kurum
- Ülke.
ÖYKÜ SAYFALARI · s. 167–188
5. SON TARİH
“İki yetişkinin konuşmadığı kararları neden bir çocuk taşımak zorunda kalır?”
Tanıtım sorusu · dayanak s. 187
İlgili maliyet kalemleri
- Yetişkinlik yükü devri.
Etki katmanları
- Birey
- Aile.
ÖYKÜ SAYFALARI · s. 189–218
6. YEDİ KİLOMETRE FAZLA
“Bir kamyonun yıkamadan kazandığı dakikaların tozunu kim solur?”
Tanıtım sorusu · dayanak s. 217
İlgili maliyet kalemleri
- Çevresel maliyetin dışsallaştırılması
- Risk devri.
Etki katmanları
- Birey
- Aile
- Kurum
- Ülke
- Çevre.
ÖYKÜ SAYFALARI · s. 219–238
7. GELEN EVRAK
“İki kurumun birbirine göndermediği bilgi için kaç kez kapı çalmak gerekir?”
Tanıtım sorusu · dayanak s. 228
İlgili maliyet kalemleri
- Kurumsal koordinasyon maliyetinin kullanıcıya devri.
Etki katmanları
- Birey
- Aile
- Kurum.
ÖYKÜ SAYFALARI · s. 239–266
8. YENİ YER
“Bir işletmenin büyüme kararı, risk gerçekleşince kimin birikimine dayanır?”
Tanıtım sorusu · dayanak s. 251
İlgili maliyet kalemleri
- Ekonomik yük devri.
Etki katmanları
- Birey
- Aile
- Kurum.
ÖYKÜ SAYFALARI · s. 267–292
9. İADE
“Bir haksızlık hukuken sona erse bile onu düzeltmenin yükü kimin üzerinde kalır?”
Tanıtım sorusu · dayanak s. 287
İlgili maliyet kalemleri
- Telafi yükü devri
- İtibar maliyetinin devri
- Adalet maliyetinin mağdura devri.
Etki katmanları
- Birey
- Aile
- Kurum
- Ülke.
Öykülerde işlenen maliyet kalemleri
Kitabın EK bölümündeki 10 kalem · Özgün tanımlar ve öykülerde görülen etki katmanları
ÖYKÜLERDE İŞLENEN
Risk devri
Bir işin güvenli yürütülmesi için gereken ekipman, süre, personel, bakım, eğitim ya da koruma maliyetinden kaçınılarak fiziksel veya ekonomik riskin çalışana, alt yükleniciye, kullanıcıya ya da daha zayıf herhangi bir tarafa bırakılması.
İlgili öykülerin etki katmanları
- Birey
- Aile
- Kurum
- Ülke
- Çevre
ÖYKÜLERDE İŞLENEN
Bakım yükü devri
Yaşlılık, hastalık, engellilik, çocukluk ya da bağımlılık nedeniyle ortaya çıkan bakım zamanı, fiziksel emek ve gündelik sorumluluğun, bunu paylaşması gereken kişiler ya da kurumlar tarafından tek bir kişinin üzerine bırakılması.
İlgili öykülerin etki katmanları
- Birey
- Aile
ÖYKÜLERDE İŞLENEN
Adalet maliyetinin mağdura devri
Bir haksızlığa müdahale etmenin, faili yaptırıma uğratmanın ya da kurumsal düzeni bozmanın bedeli göze alınmadığı için çözümün mağdurun susması, çekilmesi, yer değiştirmesi ya da hakkından vazgeçmesi üzerinden kurulması.
İlgili öykülerin etki katmanları
- Birey
- Aile
- Kurum
- Ülke
ÖYKÜLERDE İŞLENEN
Hata maliyetinin ortaklaştırılması
Belirli bir kişinin, grubun, şirketin ya da kurumun yanlış kararından, kötü işinden, eksik bakımından ya da yetersiz denetiminden doğan düzeltme bedelinin, sorumlusu tarafından karşılanmayıp o karara katılmayanlar da dâhil daha geniş bir topluluğa dağıtılması.
İlgili öykülerin etki katmanları
- Aile
- Kurum
- Ülke
ÖYKÜLERDE İŞLENEN
Yetişkinlik yükü devri
Yetişkinlerin taşıması gereken karar verme, arabuluculuk, kardeş bakımı, tercümanlık, kriz yönetimi, bürokratik takip ya da aile içi koordinasyon görevlerinin çocuğa veya ergene bırakılması.
İlgili öykülerin etki katmanları
- Birey
- Aile
ÖYKÜLERDE İŞLENEN
Çevresel maliyetin dışsallaştırılması
Üretim ya da ticari faaliyet sırasında karşılanması gereken arıtma, filtreleme, temiz üretim, taşıma, atık bertarafı ya da rehabilitasyon giderlerinin işletme tarafından ödenmeyerek başka insanların sağlığına, geçimine, toprağına, suyuna ya da kamu bütçesine aktarılması.
İlgili öykülerin etki katmanları
- Birey
- Aile
- Kurum
- Ülke
- Çevre
ÖYKÜLERDE İŞLENEN
Kurumsal koordinasyon maliyetinin kullanıcıya devri
Birbiriyle haberleşmesi, veri paylaşması ya da kendi içindeki işlemleri koordine etmesi gereken kurumların bunu yapmayarak kullanıcıyı birimler arasında bilgi, belge ve cevap taşıyan kişiye dönüştürmesi; kendi elindeki belgeyi bile yeniden ondan istemesi.
İlgili öykülerin etki katmanları
- Birey
- Aile
- Kurum
ÖYKÜLERDE İŞLENEN
Ekonomik yük devri
Bir kişinin kendi borcu, tüketimi, ekonomik tercihi, işletme kararı ya da malî riskinden doğan bedelin başka bir kişinin gelirine, birikimine, emeğine ya da mal varlığına aktarılması.
İlgili öykülerin etki katmanları
- Birey
- Aile
- Kurum
- Ülke
ÖYKÜLERDE İŞLENEN
Telafi yükü devri
Bir zararı doğuran kişinin ya da kurumun üstlenmesi gereken geri verme, tazmin etme, düzeltme, eski hâle getirme ya da ilişkiyi onarma işinin, zarar gören kişinin başvuru, takip, ispat ve mücadele yüküne dönüştürülmesi.
İlgili öykülerin etki katmanları
- Birey
- Aile
- Kurum
- Ülke
ÖYKÜLERDE İŞLENEN
İtibar maliyetinin devri
Bir hata, başarısızlık ya da haksızlık nedeniyle gerçek sorumlunun taşıması gereken itibar kaybının, mahcubiyetin ya da sosyal bedelin daha zayıf bir kişinin adına yazılması.
İlgili öykülerin etki katmanları
- Birey
- Aile
- Kurum
- Ülke
Öykülerde doğrudan işlenmeyen diğer maliyetler
Kitabın EK bölümündeki 18 ek kalem · Tanımlar ve etki katmanları
Aşağıdaki maliyet kalemleri kitapta tanımlanmıştır; ancak bu cildin dokuz öyküsünde doğrudan işlenmemiştir.
Aile ve ev
Ev içi emek devri
Bir hanenin sürmesi için gereken temizlik, yemek, alışveriş, çocuk takibi ve gündelik organizasyon yükünün, bundan yararlanan yetişkinlerin kendi paylarını üstlenmediği için bir kişinin zamanına ve emeğine aktarılması.
Etki katmanları
- Birey
- Aile
Aile ve ev
Yaşam projesi ve başarı yükünün çocuğa devri
Bir yetişkinin kendi gerçekleşmemiş eğitim, meslek, statü ya da başarı beklentisini çocuğun zamanına, tercihlerine ve sorumluluklarına yükleyerek kendi tamamlanmamış hesabını çocuğun hayatı üzerinden kapatmaya çalışması.
Etki katmanları
- Birey
- Aile
Çalışma hayatı
Kayıtsız ve ücretsiz emek devri
İşin yapılması için gereken hazırlık, kapanış, telefon takibi, seyahat, toplantı, nöbet, evrak ya da benzeri çalışma sürelerinin işveren tarafından çalışma zamanı sayılmayarak çalışanın kişisel zamanından karşılanması.
Etki katmanları
- Birey
- Aile
- Kurum
Çalışma hayatı
İş ekipmanı maliyetinin çalışana devri
İşverenin sağlaması gereken araç, telefon, bilgisayar, yazılım, ulaşım ya da diğer üretim araçlarının çalışan tarafından kendi parasıyla temin edilmesinin beklenmesi.
Etki katmanları
- Birey
- Kurum
Çalışma hayatı
Eğitim ve işe uyum maliyetinin çalışana devri
İşin yapılabilmesi için işletmenin sağlaması gereken mesleki eğitim, sertifikasyon ya da işe hazırlık süresinin çalışan tarafından kendi zamanı ve parasıyla karşılanmasının beklenmesi.
Etki katmanları
- Birey
- Kurum
Çalışma hayatı
Tanıklık ve konuşma bedelinin mağdura devri
Bir haksızlığı gören kişilerin ya da kurum çalışanlarının kendi konumlarını korumak için konuşmanın riskinden kaçınması sonucunda olayın ispatı ve hakkın aranması yükünün mağdurun üzerinde kalması.
Etki katmanları
- Birey
- Kurum
- Ülke
Ticari ilişkiler ve tüketici
Finansman maliyetinin tedarikçiye devri
Büyük alıcının ya da ana yüklenicinin kendi nakit ihtiyacını karşılamak yerine uzun ödeme vadeleri, gecikmiş ödemeler ya da avanssız çalışma yoluyla finansman yükünü küçük tedarikçinin sermayesine bırakması.
Etki katmanları
- Birey
- Kurum
- Ülke
Ticari ilişkiler ve tüketici
Stok ve satılmama riskinin tedarikçiye devri
Perakendecinin, platformun ya da büyük alıcının stok tutma ve satılmama riskini üstlenmeyerek üreticiyi malı önceden üretmeye, depolamaya ya da yalnızca satılan ürünün bedelini almaya zorlaması.
Etki katmanları
- Kurum
- Ülke
Ticari ilişkiler ve tüketici
Müşteriye hizmet emeği devri (self-servis)
İşletmenin daha önce kendi çalışanlarıyla yaptığı sipariş, kayıt, ödeme, etiketleme, kurulum, iade ya da benzeri hizmet işlerini maliyet azaltmak amacıyla müşteriye yaptırması.
Etki katmanları
- Birey
- Kurum
Ticari ilişkiler ve tüketici
Garanti, ispat ve şikâyet yükünün devri
Kusurlu mal ya da hizmet nedeniyle inceleme ve çözüm sorumluluğunu taşıması gereken satıcının veya üreticinin, sorunu kanıtlama ve çözümü takip etme işini müşteriye bırakması.
Etki katmanları
- Birey
- Kurum
Ticari ilişkiler ve tüketici
Kalite kontrol yükünün müşteriye devri
Üreticinin ya da satıcının sevk öncesinde yapması gereken sayım, uygunluk, hasar ya da kalite kontrolünü yeterince yapmayarak ayıklama ve kusur tespit işini ürünü teslim alan kişiye bırakması.
Etki katmanları
- Birey
- Kurum
Ticari ilişkiler ve tüketici
Teslimat ve lojistik yükünün müşteriye devri
Satıcının üstlenmesi gereken teslimat, taşıma, teslim alma koordinasyonu ya da hatalı teslimatı düzeltme işinin müşterinin zamanı, aracı ya da emeği kullanılarak tamamlanması.
Etki katmanları
- Birey
- Aile
- Kurum
Ticari ilişkiler ve tüketici
Yapım kusuru ve ilave bakım maliyetinin kullanıcıya devri
Proje, malzeme ya da uygulamadaki kusurlar nedeniyle normalde gerekmeyecek bakım, tamir, enerji ya da yenileme giderlerinin yapımcı tarafından karşılanmayıp yapı sahibine veya kullanıcıya bırakılması.
Etki katmanları
- Birey
- Aile
- Kurum
- Çevre
Kurum, hizmet ve kamu
İdari ve bürokratik yük devri
Kurumun kendi kayıt, kontrol ya da işlem maliyetini azaltmak için aynı bilgiyi tekrar tekrar istemesi, gereksiz belge üretmesi ya da işlemin takibini kullanıcıya bırakması.
Etki katmanları
- Birey
- Kurum
- Ülke
Kurum, hizmet ve kamu
Bekleme ve kapasite maliyetinin müşteriye devri
Yeterli personel, araç, kasa, hat, randevu ya da hizmet kapasitesi bulundurmamanın işletmeye sağlayacağı tasarruf karşılığında müşterinin daha fazla zaman harcamak zorunda kalması.
Etki katmanları
- Birey
- Kurum
Kurum, hizmet ve kamu
Belirsizlik ve programlama maliyetinin devri
İşletme ya da kurum kendi operasyonunu kesinleştirmediği için teslimat, servis, randevu, vardiya ya da hizmet zamanındaki belirsizliğin karşı tarafın bütün gününü açık tutmasına yol açması.
Etki katmanları
- Birey
- Aile
- Kurum
Kurum, hizmet ve kamu
Erişilebilirlik ve uyum maliyetinin kullanıcıya devri
Bir hizmetin engelli, yaşlı, yabancı dil konuşan ya da farklı ihtiyaçları bulunan kullanıcılar tarafından erişilebilir olması için gereken uyarlamaların yapılmayarak çözüm üretme yükünün kullanıcıya ya da yakınına bırakılması.
Etki katmanları
- Birey
- Aile
- Kurum
- Ülke
Kurum, hizmet ve kamu
Özel maliyetin kamusallaştırılması
Bir şirketin ya da yatırımcının kârı kendisinde kalırken faaliyetinin altyapı, temizlik, güvenlik, kurtarma, sağlık, rehabilitasyon ya da başka yan maliyetlerinin vergi ve kamu kaynaklarıyla karşılanması.
Etki katmanları
- Kurum
- Ülke
- İnsanlık
- Çevre
🎧 Sesli kitap tanıtımı
Yansıtılan Maliyetler — sesli tanıtım