Bugün ödenmeyen bedelin zamanla nasıl büyüdüğünü anlatan on öykü.
English
Ten stories about the costs that grow when payment is deferred.
MALİYET SERİSİ · ERTELENMİŞ MALİYETLER
Bugün ertelenen kararların, bakımın, hazırlığın ve sorumlulukların yarın nasıl büyüyen maliyetlere dönüşebildiğini anlatan kurmaca öyküler.
Gerçek hayatta karşılığı olan maliyetler, kurmaca anlatılar. Merak soruları tanıtım amacıyla hazırlanmıştır; doğrudan kitap alıntısı değildir.
Maliyet Serisi içinde diğer eserlere geç
10 özgün öykü · Görseller · Merak soruları · İlgili maliyetler · Etki katmanları
Öykü başlangıcı: s. 11
“Konser sonrasında kulağında kalan sesi önemsemeyen bir ses teknisyeni, mesleğinin en temel aracını kaybetme ihtimaliyle ne zaman yüzleşir?”
İlgili maliyet kalemleri
Etki katmanları
Öykü başlangıcı: s. 29
“Doğru zamanı beklerken hayatın sunduğu seçenekler sessizce değişebilir mi?”
İlgili maliyet kalemleri
Etki katmanları
Öykü başlangıcı: s. 57
“Yıllarca konuşulmayan bir toprak meselesinin bedelini sonunda hangi kuşak öder?”
İlgili maliyet kalemleri
Etki katmanları
Öykü başlangıcı: s. 91
“Bir ailede zamanında konuşulmayan kırgınlık, bir pazar kahvaltısına kaç yıl sonra geri döner?”
İlgili maliyet kalemleri
Etki katmanları
Öykü başlangıcı: s. 107
“Bir sonraki prim borcu kapatmaya yetmediğinde, geciktirilen hesap nasıl büyür?”
İlgili maliyet kalemleri
Etki katmanları
Öykü başlangıcı: s. 149
“Çalışan bir makineyi bakım için durdurmamak, onu ne zaman daha uzun süre durdurur?”
İlgili maliyet kalemleri
Etki katmanları
Öykü başlangıcı: s. 171
“Bugün boş görünen bir güzergâhı korumamak, yarının şehrine nasıl bir fatura çıkarır?”
İlgili maliyet kalemleri
Etki katmanları
Öykü başlangıcı: s. 191
“Bir insan çalışıyorken bile neden mesleki imkânlarının gerisinde kalabilir?”
İlgili maliyet kalemleri
Etki katmanları
Öykü başlangıcı: s. 205
“Bugün işe yarayan bir tedavi, yarın neden aynı güvenceyi veremeyebilir?”
İlgili maliyet kalemleri
Etki katmanları
Öykü başlangıcı: s. 215
“Bir kuyu her yıl biraz daha derinleşirken, gerçekte ne tükenir?”
İlgili maliyet kalemleri
Etki katmanları
EK bölümündeki özgün tanımlar ve analizdeki etki katmanları
KİŞİ
Eğitim, meslek edinme veya temel nitelik kazanma imkânının zamanında kullanılmaması nedeniyle ilerleyen yaşlarda aynı yeterliliği edinmenin daha zor, daha pahalı veya daha az getirili hâle gelmesi.
Etki katmanları
KİŞİ
Evlilik, çocuk, yer değiştirme ya da meslek gibi geri dönüşü zor bir hayat kararının “emin olunana kadar” bekletilmesi sonucu, karar verilmek istendiğinde seçeneklerin daralmış olması.
Etki katmanları
KİŞİ
Sağlığı korumaya, riskleri azaltmaya, gerekli kontrolleri yaptırmaya veya erken müdahaleye zamanında önem verilmemesi sonucu daha sonra ortaya çıkan sağlık yükünün ağırlaşması.
Etki katmanları
KİŞİ
Vadesinde ödenebilecek veya erken aşamada yapılandırılabilecek bir borcun bekletilmesi sonucu faiz, gecikme bedeli, takip gideri ve yeni borçlarla büyümesi.
Etki katmanları
AİLE
Zamanında konuşulabilecek bir kırgınlık, yanlış anlaşılma veya çatışmanın bekletilmesi sonucu üzerine yeni olayların eklenmesi ve ilişkinin onarılmasının giderek zorlaşması.
Etki katmanları
AİLE
Bir hata veya zarar sonrasında zamanında yapılabilecek özür, geri verme veya düzeltmenin geciktirilmesi nedeniyle ilk zararın üzerine yeni kırgınlıkların, güvensizliğin ve daha ağır bir telafi ihtiyacının eklenmesi.
Etki katmanları
AİLE
Mülkiyet, ortaklık, miras, vekâlet veya paylaşım meselelerinin zamanında açıklığa kavuşturulmaması sonucu tarafların, belgelerin ve çıkarların çoğalmasıyla çözümün daha karmaşık ve pahalı hâle gelmesi.
Etki katmanları
DEVLET / KURUM
Makine, bina, araç, yol, köprü veya tesislerde zamanında yapılması gereken bakımın geciktirilmesi nedeniyle küçük aşınmaların daha büyük hasarlara ve erken yenileme ihtiyacına dönüşmesi.
Etki katmanları
DEVLET / KURUM
Yeni gelen nüfusun dil, eğitim, beceri tanıma, çalışma hayatı ve toplumsal katılım ihtiyaçlarına erken dönemde yeterli yatırım yapılmaması sonucu sonraki uyum çalışmalarının daha zor ve maliyetli hâle gelmesi.
Etki katmanları
DEVLET / KURUM
Gözetim, laboratuvar, personel, stok ve acil durum kapasitesinin sakin dönemlerde kurulmayarak salgın veya sağlık krizinin başlamasından sonra aceleyle oluşturulmaya çalışılması.
Etki katmanları
DEVLET / KURUM
Nüfus ve yapılaşma büyümeden önce yapılabilecek ulaşım, konut, su, kanalizasyon ve diğer altyapı planlamasının geciktirilmesi sonucu sonradan müdahalenin daha pahalı ve zor hâle gelmesi.
Etki katmanları
İNSANLIK / ORTAK GELECEK
Toprak, su, orman, maden ve diğer doğal varlıkların bugünkü refah uğruna tüketilirken bunların azalmasının gelecekte yaratacağı üretim, ikame ve refah kaybının bugünkü hesaplara alınmaması.
Etki katmanları
İNSANLIK / ORTAK GELECEK
Orman, balık stoku, yeraltı suyu veya başka yenilenebilir kaynakların kendilerini yenileyebileceklerinden daha hızlı tüketilmesi sonucu kaynağın üretim kapasitesinin giderek azalması.
Etki katmanları
İNSANLIK / ORTAK GELECEK
Antibiyotiklerin yanlış veya aşırı kullanımının, enfeksiyon kontrolü eksiklerinin ve dirençle mücadele önlemlerinin ertelenmesi sonucu zamanla daha fazla mikroorganizmanın mevcut tedavilere direnç kazanması.
Etki katmanları
Bu maliyet kalemleri kitabın EK bölümünde tanımlanmıştır; öykülerde doğrudan ele alınmamıştır.
KİŞİ
Mesleki bilgi ve becerilerin değişen teknoloji ve çalışma şartlarına zamanında uyarlanmaması sonucunda oluşan açığın giderek büyümesi ve sonraki uyumun daha fazla zaman, para ve çaba gerektirmesi.
Etki katmanları
KİŞİ
Çalışma yıllarında yapılabilecek tasarruf, prim veya uzun vadeli mali hazırlığın geciktirilmesi sonucu ilerleyen yaşlarda telafi için daha az zaman ve daha ağır bir finansal yük kalması.
Etki katmanları
KİŞİ
Bilinen büyük risklere karşı sigorta, rezerv veya başka bir mali koruma zamanında kurulmadığı için risk gerçekleştiğinde zararın doğrudan ve çok daha ağır biçimde karşılanmak zorunda kalması.
Etki katmanları
AİLE
Çocuğun erken gelişim döneminde ihtiyaç duyduğu bakım, ilgi, dil, öğrenme ve gelişim desteğinin yeterince sağlanmaması sonucu sonraki telafi ihtiyacının daha zor ve yoğun hâle gelmesi.
Etki katmanları
AİLE
Çocuğun sağlık, gelişim, öğrenme veya davranış alanındaki fark edilmiş bir sorunun erken dönemde değerlendirilmemesi ve küçükken daha kolay ele alınabilecek meselenin zamanla karmaşıklaşması.
Etki katmanları
AİLE
Ev, araç veya aileye ait başka bir varlıkta küçükken giderilebilecek bakım ve onarım ihtiyacının ertelenmesi sonucu hasarın büyümesi ve daha kapsamlı müdahale gerektirmesi.
Etki katmanları
AİLE
Yaşlılık, bakım, konut, sağlık ve finans düzenine ilişkin kararların güç ve seçenekler henüz varken alınmaması nedeniyle bu kararların kriz anında daha dar seçeneklerle verilmek zorunda kalması.
Etki katmanları
DEVLET / KURUM
Artan talep karşısında gerekli personel, ekipman, tesis veya hizmet kapasitesinin zamanında artırılmaması sonucu biriken talebin, aşırı kullanımın ve sonradan yapılacak acil yatırımın maliyeti büyütmesi.
Etki katmanları
DEVLET / KURUM
Eski sistemlerin yenilenmesi veya geçici çözümlerin kalıcılaştırılması sürekli ertelendikçe teknik karmaşıklığın, bağımlılığın ve daha sonraki dönüşüm maliyetinin artması.
Etki katmanları
DEVLET / KURUM
Sorumluluk, kapsam, risk, değişiklik ve yetki alanlarının sözleşme kurulurken açıklaştırılmaması nedeniyle iş ilerledikçe uyuşmazlığın, değişiklik bedelinin ve hukuki çözüm maliyetinin büyümesi.
Etki katmanları
DEVLET / KURUM
Mevcut kuralların küçük ihlaller aşamasında düzenli ve tutarlı biçimde uygulanmaması sonucu uyumsuz davranışın yerleşmesi ve düzeni sonradan yeniden kurmanın daha zor hâle gelmesi.
Etki katmanları
DEVLET / KURUM
Bir bölgedeki eğitim, sağlık, ulaşım, istihdam veya kamusal hizmet açıklarının uzun süre giderilmemesi sonucu ekonomik ve toplumsal farkların derinleşmesi ve daha sonra kapatılması gereken açığın büyümesi.
Etki katmanları
DEVLET / KURUM
Bilinen afet risklerine karşı bina güçlendirme, dayanıklılık, altyapı ve hazırlık yatırımlarının olaydan önce yapılmaması sonucu afet gerçekleştiğinde önlenebilir kayıpların ve yeniden inşa ihtiyacının büyümesi.
Etki katmanları
DEVLET / KURUM
Afet gerçekleşmeden önce sigorta, rezerv fonu veya hazır finansman mekanizmaları oluşturulmaması nedeniyle kriz sonrasında daha pahalı ve daha düzensiz kaynak bulmak zorunda kalınması.
Etki katmanları
DEVLET / KURUM
Demografik, ekonomik veya aktüeryal değişimlere karşı gerekli düzenlemelerin kademeli biçimde yapılmaması sonucu ileride daha sert ve kısa sürede uygulanması gereken mali önlemlerle karşılaşılması.
Etki katmanları
İNSANLIK / ORTAK GELECEK
Sera gazı emisyonlarını erken ve kademeli biçimde azaltabilecek önlemlerin geciktirilmesi sonucu ileride daha hızlı, daha sert ve daha pahalı bir dönüşüm gereksiniminin ortaya çıkması.
Etki katmanları
İNSANLIK / ORTAK GELECEK
Kaçınılmaz iklim etkilerine karşı altyapı, yerleşim, tarım, su yönetimi ve koruma tedbirlerinin zamanında geliştirilmemesi sonucu daha sonraki uyum seçeneklerinin daralması ve maliyetlerinin artması.
Etki katmanları
İNSANLIK / ORTAK GELECEK
Bozulmaya başlayan bir ekosistemin erken aşamada korunmaması veya restore edilmemesi sonucu bozulmanın yayılması ve eski işlevlerin geri kazandırılmasının giderek zorlaşması.
Etki katmanları
İNSANLIK / ORTAK GELECEK
Sınırlı bir alandayken durdurulabilecek veya temizlenebilecek kirliliğe zamanında müdahale edilmemesi sonucu kirleticinin daha geniş coğrafyaya, suya, toprağa veya besin zincirine yayılması.
Etki katmanları
Sitede satış yok; her bağlantı mağazanın kendi sayfasına açılır.
ISBN: 9798237645361